Абдзаххэр - Кавказ къущхьэхэм итемыр-тыгъэкъохьапэмк1э щыпсэурэ адыгэхэрадыгэ лъэпкъ. Урыс-Кавказ Заом анахьыбэр хэк1одагъэх, къэнэжьыгъэхэри пачъыхьадзэм ригъэзхи чылэхэм ащызэблидзыгъ. Ыджы нахьыбэр хымэ къэралыгъохэм (Тыркуе, Сирие, Иордание, Исраил) щэпсэух. Адыгэ Хэкум къыщынэжьыгъэ абдзах къуэджэ закъор Хьакурынэхьабл.

Абдзахэ цIэрыIохэрЕӀаз

Бэрсэй Умар (1807–1865) - адыгэ дунаим щызэлъаш1эщтыгъэ дэдэу тхак1о, ш1эныгъэлэжь, егъэджак1о, тхыдэ1уат. Адыгэ литературэм и ш1огъэшхо ек1ыгъ. 1855-рэ илъэсым апэрэу "Адыгабзэм и алфыбэр" къыдигъэк1ыгъ (арап тхак1эр фэлъапсэу).